De Roemrijke historie van FC Zwolle

1.    Het begin  
Voor de oorsprong van het huidige FC Zwolle moeten we terug naar 12 juni 1910, toen in Hotel Koenders op de Grote Markt te Zwolle twee voetbalverenigingen besloten te fuseren. De vereniging Ende Desespereert Nimmer (EDN), ontstaan in Assendorp in 1904, en Prins Hendrik (PH), van 1 april 1906, wisten dat zij gezamenlijk meer kans maakten om te overleven in de 2e klasse van de Nederlandse Voetbal Bond. Henk Steen bedacht de nieuwe naam van de vereniging: PH - EDN - Combinatie; PEC. De nieuwe club, spelend op het terrein van Theetuin Thijssen (Zwolle-West), eindigde in z'n eerste seizoen op de tweede plaats in de 2e Klasse C.

2.    Zwolse voetbal maakt naam
De eerste twee decennia van haar bestaan speelde PEC onafgebroken in de 2e Klasse, waarin het vooral clubs uit Overijssel en Gelderland ontmoette. Hoogtepunt uit die tijd was het kampioenschap in 1917 waarmee een plaats in de promotiecompetitie werd afgedwongen, maar daarin kwam PEC niet verder dan de derde plaats. De eerste maal dat PEC landelijke bekendheid kreeg was in 1928 toen de finale van de KNVB-beker werd bereikt! Nadat de clubs Theothorne, Geel-Zwart, GVAV en Leeuwarden in de eerste vier ronden werden uitgeschakeld, volgenden aansprekende overwinningen op Be Quick Groningen (6-2) en op Enschedese Boys (0-1). De halve finale werd met 5-1 gewonnen van CVV waarna op 17 juni 1928 de finale werd afgewerkt tegen RCH in Hilversum. RCH won met 2-0, mede door een eigen doelpunt van PEC, maar het Zwolse voetbal had zeer tot de verbeelding gesproken. Temeer doordat stadgenoot ZAC, met de legendarische Bep Bakhuys, kampioen van Oost-Nederland was geworden en aan de landelijke kampioenscompetitie mocht deelnemen.

3.     1954 - 1970 PEC gaat betaald voetbal spelen
Van grote betekenis voor het Zwolse voetbal was het seizoen 1954/55 waarin PEC kampioen werd van de 2e Klasse en waarmee promotie naar het betaalde voetbal mogelijk werd (de KNVB bood 24 clubs de gelegenheid tot te treden). Op 23 februari 1955 nam PEC het besluit een BVO te worden en de mannen die dat op de grasmat moesten waarmaken waren: doelman: Hans van Rotterdam; verdedigers: Harry Kornelis en Henk Zoomers; middenvelders: Dorus Schotman, Jan Tielbaard, Bennie Nijboer; aanvallers: Jan Horst, Thijs van de Graaf, Jan Westerbeek, Dries Jans en topscorer Joop Schuman. PEC nam voor het eerst deel aan het betaalde voetbal in 1955/56 toen er twee hoofdklassen bestonden en drie 1e Klassen. Het seizoen daarop werd het divisie-systeem ingevoerd met een eredivisie, twee 1e Divisies en twee 2e Divisies. Vijftien seizoenen maakte PEC deel uit van de 2e Divisie, vooral in de middenmoot of daar net onder en menigmaal in felle strijd verwikkeld met stadgenoot Zwolsche Boys.

4.    Naar de Eerste Divisie
Een nieuw historisch seizoen brak aan in 1970/71. Na 10 jaar in Zwolle Noord te hebben gevoetbald, keerde PEC terug naar het gemeentelijk sportpark aan de Ceintuurbaan, die werd voorzien van goede tribunes en een lichtinstallatie. Ook kwam er meer aandacht voor gericht aankoopbeleid; zo werden vanuit de amateurs van Roodenburg trainer Pim van der Meent en het supertallent Wim Rijsbergen aangetrokken. Dit wierp direct zijn vruchten af. PEC werd in 1971 tweede in de 2e Divisie - achter De Voleweijckers - hetgeen rechtstreekse promotie naar de 1e Divisie betekende! Besloten werd de plaatsnaam aan de clubnaam toe te voegen: PEC werd PEC Zwolle! PEC Zwolle speelde zeven uitstekende seizoenen in de 1e Divisie en bouwde in die jaren landelijke bekendheid op, onder meer door in 1973, 1975 en 1977 periodetitels te grijpen en aan de nacompetitie deel te nemen. Het waren de jaren van trainer/coach George Kessler, van de onbetwiste topscorer Herman Heskamp, van de opzienbarende aankoop in 1976 van Rinus Israël, die in de nadagen van zijn carriere nog meesterlijk de Zwolse verdediging droeg, van de uitschakeling van Ajax in de kwartfinale om de KNVB-beker met een glansrijke 3-0 overwinning (februari 1976) en van de doorbraak van jonge talenten als Jan Hendriksen (de 'witte'), Benny Hendriks, Koko Hoekstra, Klaas Drost en René IJzerman.

5.     Topvoetbal in Zwolle
In 1977 en 1978 speelde PEC Zwolle voortreffelijk. In 1977 werd de tweede plaats behaald (achter Vitesse) en bereikten de Zwollenaren voor de tweede maal in de historie de finale van de KNVB-beker. Na uitschakeling van RKC, FC Dordrecht, Telstar en MVV werd in de halve finale eredivisionist FC Den Haag met 2-1 verslagen. De finale in Nijmegen ging jammerlijk verloren tegen FC Twente, waarbij het lang 0-0 bleef, maar de ban in de verlenging werd gebroken door een doffe dreun van Epi Drost. De eindstand werd 3-0. Het uitstekende voetbal werd in 1978 dan toch beloond: PEC Zwolle werd kampioen van de 1e Divisie (dankzij een beter doelsaldo dan MVV) en bereikte daarmee rechtstreeks de hoogste competitie van Nederland.

De helden die PEC Zwolle in de eredivisie brachten waren: doelman: Johan Tukker; verdedigers: Cees Kornelis, Ben Hendriks, Rinus Israël en Henk Warnas; middenvelders: Jan Hendriksen, John Frandsen, Ype Hamming, René IJzerman; aanvallers: Carry Steinvoort, Koko Hoekstra, Ron Jans en Yuri Banhoffer. Vanaf 1978/79 speelde PEC Zwolle tien seizoenen in de hoogste divisie met één tussenliggend seizoen in de 1e Divisie (1985/86). Het eerste seizoen werd een uitstekende achtste plaats behaald met 32 punten. Van PSV werd zelfs in Eindhoven gewonnen.

Ook Ajax vertrok in de twee daaropvolgende seizoenen met een nederlaag uit Zwolle en in 1980/81 wist Feijenoord maar één punt te halen tegen de Zwollenaren. Ondanks de vaak uitstekende prestaties tegen de topclubs, domineerde vanaf 1981 het degradatievoetbal en ontstonden ook financiële problemen. Toen een definitief faillisement dreigde, stak projectontwikkelaar Marten Eibrink een reddende hand toe. Door de schulden weg te werken, de organisatiestructuur te wijzigen en als zelfstandig ondernemer de selectiespelers onder contract te nemen, kon hij zich eigenaar van PEC Zwolle noemen en wist hij het topvoetbal voor Zwolle te behouden. Om de nieuwe start op 1 juli 1982 te symboliseren werd de clubnaam omgedoopt tot PEC Zwolle'82. De frisse wind binnen de club was ook herkenbaar in het aankoopbeleid.

In de eerste twee jaren werden toptrainer Cor Brom en publiekstrekkers aangetrokken zoals Cees van Kooten, Piet Schrijvers en Johnny Rep. Voor het eerst sinds 1937 had PEC weer internationals binnen de selectie. Al leek het nieuwe beleid zijn vruchten te gaan afwerpen (PEC Zwolle'82 was in de eerste helft van 1983/84 een heuse subtopper), uiteindelijk kon de ploeg door veel blessureleed niet aan de hoge verwachtingen voldoen. Een neerwaartse spiraal leidde in 1984/85 uiteindelijk tot degradatie naar de 1e Divisie. Met enkele nieuwe spelers, onder wie de veel scorende Foeke Booy, wist PEC Zwolle'82 in 1986 onmiddellijk weer te promoferen (tweede plaats achter FC Den Haag) en werd het aanvallende concept van trainer/coach Co Adriaanse veelvuldig geroemd. Toch eindigde de Zwolse club tussen 1987 en 1989 steeds in of onder de middenmoot.

Aan het eind van 1988/89 bleek degradatie naar de 1e Divisie niet meer te voorkomen. Daarmee was na 10 seizoenen het voetbal op het hoogste niveau in Zwolle voorlopig voorbij. Bekende namen uit de eredivisie-jaren van PEC Zwolle ('82) waren: doelmannen: Ad Raven, Piet Schrijvers verdedigers: Rinus Israël, Klaas Drost, Ben Hendriks, Alex Kamstra, Wilco van Buuren, Jan Weggelaar, Edwin Duim; middenvelders: Jan Hendriksen, Alex Booy, John Rep, Jerry Cooke; aanvallers: Koko Hoekstra, Ron Jans, Peter van der Hengst, Riny van Roon, Cees van Kooten, Ron Willems, Aziz Douficar, Foeke Booy en Edwin van Ankeren.

6.    1990 - 2002 Financiële problemen leiden tot de oprichting van FC Zwolle
Het voortbestaan van de club stond eind jaren'80 opnieuw ter discussie. In maart 1987 meldde het NOS Journaal zelfs dat eigenaar Eibrink met zijn club wilde verhuizen naar Lelystad, Almere of Assen. Zijn voortdurende onenigheid met de gemeente Zwolle deed Eibrink besluiten zich per 1 juli 1988 terug te trekken, op een moment dat er een gezonde club stond, met een nieuw Oosterenkstadion (met Johan Cruijff-tribune). Zijn vertrek leidde - naast de tegenvallende voetbalresultaten - tot nieuwe geldzorgen voor PEC Zwolle'82. Onder voorzitterschap van Gaston Sporre werd een reddingsoperatie uitgevoerd, die van de Zwolse club een meer proffessionele betaald voetbal organisatie moest maken. De aanpak bleek grondig en gedegen en leidde tot het definitief faillisement van PEC Zwolle'82 en de oprichting van FC Zwolle per 1 juli 1990.

Een heuse nieuwe club dus, met een nieuwe organisatiestructuur, nieuwe sponsors, nieuwe clubkleuren en een nieuw logo. Terug in de 1e Divisie waren de prestaties in de eerste seizoenen moeizaam, maar bracht een jonge ploeg vanaf 1992/93 prima voetbal op de velden. Talenten als Jaap Stam (gekomen van DOS Kampen), Henri van der Vegt (DOS Kampen), Bert Konterman (SC Rouveen), Johan Hansma (SV Marknesse) en Jan van Raalte (VV Hattem) zorgden niet alleen in Zwolle voor sprankelend voetbal, maar vielen ook op bij diverse eredivisieclubs en zouden al snel naar het hoogste niveau worden getransfereerd. In het jaar 1998 werd Gaston Sporre opgevolgd door Ronald van Vliet op als voorzitter van FC Zwolle. De laatste jaren bracht FC Zwolle nieuwe successen aan de Ceintuurbaan. In 1997 stootte Zwolle verrassend door naar de kwartfinale om de Amstelcup (voorheen KNVB-beker), onder meer door de eredivisionisten Fortuna Sittard en Volendam uit te schakelen.

Ook werd een periodetitel behaald, maar kon in de nacompetitie geen promotie worden afgedwongen. De start van het nieuwe seizoen was opnieuw veelbelovend, waarin FC Zwolle 8 duels ongeslagen bleef en Jan Bruin bovenaan de topscorerslijst prijkte. Zo blijkt de voetbalcultuur en de honger naar successen nog altijd volop aanwezig te zijn in Zwolle en is de club, met een rijke historie sinds 1910, niet meer weg te denken uit het Nederlandse topvoetbal.

7.    2002 - 2004 Opnieuw Eredivisie in Zwolle
Na een afwezigheid van dertien voetbalseizoenen was FC Zwolle vanaf het seizoen 2002-2003 weer actief in de hoogste Nederlandse voetbalcompetitie, de Holland Casino Eredivisie. Na vijf jaar lang gestrand te zijn in de nacompetitie wist FC Zwolle op 26 april 2002, onder leiding van Paul Krabbe, het kampioenschap veilig te stellen door een overwinning van 1 – 0 op medetitelkandidaat Excelsior. Ondanks het succes van Paul Krabbe werd toch besloten om het eredivisieavontuur aan te gaan met een andere trainer. Peter Boeve volgde Paul Krabbe op als hoofdtrainer van FC Zwolle. FC Zwolle haalde dat seizoen een kanppe 16e plaats, waarmee nacompetitie werd gehaald. In een poule met rivaal Go Ahead Eagles, FC Den Bosch en Helmond Sport kwam het op de laatste wedstrijd aan. Thuis tegen Helmond Sport werd een kwartier voor tijd 0-1 achterstand omgebogen tot 4-1 winst waardoor ook in het seizoen 2003-2004 eredivise kon worden gespeeld. Dat seizoen begon dramatisch na zeven wedstrijden had FC Zwolle slechts één punt vergaard. Peter Boeve moest dan ook al snel het veld ruimen voor de nieuwe coach Hennie Spijkerman. Pas na de winterstop (slechts 7 punten) werd de inhaalrace ingezet. Met knappe overwinningen op SC Heerenveen en AZ stond FC Zwolle met nog één speelronde te gaan op de 16e plek. Toch ging het in de laatste ronde mis. Uit bij Feyenoord werd met 7-1 verloren terwijl de concurrentie (Vitesse en FC Volendam) de volle winst behaalde. FC Zwolle degradeerde en kan zich gaan opmaken voor een nieuwe strijd om zo snel mogelijk terug te keren naar het hoogste niveau van het betaalde voetbal in Nederland.